Twee oplossingen, twee doelen
Als je last hebt van kalk of een minder frisse watersmaak, kom je al snel uit bij twee oplossingen: een filterkan zoals een BRITA, of een waterontharder die op de waterleiding wordt geïnstalleerd. Beide apparaten worden regelmatig door elkaar gehaald, maar ze doen iets heel anders en zijn geschikt voor verschillende situaties. Dit artikel helpt je begrijpen welke oplossing bij jouw situatie past, zonder onnodige kosten te maken.
Woon je in een gebied met zacht of matig hard water, dan heb je mogelijk geen van beide nodig. Kijk eerst op de plaatsen-pagina wat de waterhardheid in jouw gemeente is. En als je al twijfelt of een waterontharder überhaupt zin heeft voor jou, lees dan waterontharder nodig.
Wat doet een filterkan precies?
Een filterkan zoals de BRITA Marella of Brita Flow werkt via twee mechanismen die in de filterpatroon zijn gecombineerd:
- Actieve koolstofkorrels: die absorberen chloor, PFAS en andere stoffen die de smaak of geur van kraanwater beïnvloeden.
- Ionenwisselende korrels: die halen een deel van de calcium- en magnesiumionen uit het water, waardoor de kalkvorming in de waterkoker wordt verminderd.
Het resultaat is water dat beter smaakt, minder chloor bevat en minder kalk neerslaat in je waterkoker of koffiezetapparaat. De filterkan behandelt echter alleen het water dat je er actief doorheen filtert. Dat betekent doorgaans een paar liter per keer, voor direct gebruik als drinkwater of voor thee en koffie.
De douche, wasmachine, vaatwasser, cv-ketel, kranen en leidingen krijgen nog steeds ongefilterd, hard kraanwater. Een filterkan pakt dus het symptoom voor drinkwater aan, maar lost de bredere kalkproblemen in je huis niet op. Wil je een volledig beeld van wat hard water aanricht in je huis, lees dan de pagina over de gevolgen van hard water.
Wat doet een waterontharder?
Een waterontharder is een installatie die op de hoofdwaterleiding van je woning wordt aangesloten, doorgaans vlak na de watermeter. Alle water dat je huis binnenkomt, gaat door de ontharder. Via ionenwisseling worden calcium- en magnesiumionen uit het water verwijderd en vervangen door natriumionen. Het water dat vervolgens je kranen, douche, wasmachine en cv-ketel bereikt, is onthard.
Een waterontharder verwijdert geen chloor, PFAS of andere organische verbindingen. Die stoffen heb je een actief koolstoffilter voor nodig. Voor de smaak van je drinkwater is een waterontharder dus geen directe oplossing, hoewel minder kalk de smaak en het gevoel van water wel wat zachter maakt. Wil je de gevolgen voor je cv-installatie aanpakken, lees dan ook over de cv-ketel ontkalken.
Wat haalt elk systeem eruit? Vergelijking
| Wat zit er in het water? | Filterkan | Waterontharder |
|---|---|---|
| Calcium (kalk) | Gedeeltelijk (niet volledig) | Ja, vrijwel volledig |
| Magnesium | Gedeeltelijk | Ja, vrijwel volledig |
| Chloor en chloorverbindingen | Ja | Nee |
| PFAS | Ja (BRITA MAXTRA PRO) | Nee |
| Zware metalen | Gedeeltelijk | Nee |
| Bacteriën en virussen | Nee | Nee |
| Smaak en geur verbeteren | Ja | Indirect (minder kalk) |
| Beschermt leidingen en apparaten | Nee | Ja |
Uit de tabel wordt duidelijk dat de filterkan sterk is op smaak en chloor, terwijl de waterontharder sterk is op kalkverwijdering voor het hele huis. Ze vullen elkaar aan, maar voor de meeste mensen is slechts een van de twee nodig, afhankelijk van hun probleem.
Kosten filterkan: aanschaf en jaarlijks onderhoud
Een BRITA filterkan kost in aanschaf tussen de 15 en 50 euro, afhankelijk van het model en de inhoud. De populaire BRITA Marella (2,4 liter) is rond de 20 tot 25 euro verkrijgbaar. Daarna betaal je voor vervangende filterpatronen.
Een BRITA MAXTRA-filterpatroon kost los circa 10 euro en filtert 150 liter water voordat hij vervangen moet worden. Bij een gemiddeld gebruik van 1 liter gefilterd water per dag per persoon heb je in een vierpersoonshuishouden al snel 4 liter per dag, wat neerkomt op 1.460 liter per jaar. Dat zijn bijna 10 filters per jaar.
| Kostenpost filterkan | Bedrag |
|---|---|
| Aanschaf kan (eenmalig) | € 20 tot € 50 |
| Filterpatronen per jaar (los) | € 70 tot € 100 |
| Filterpatronen per jaar (verpakking 6 stuks) | € 45 tot € 60 |
| Totaal eerste jaar | € 65 tot € 150 |
| Totaal elk volgend jaar | € 45 tot € 100 |
Koop je filterpatronen per 3 of 6 stuks, dan is de prijs per stuk lager. In een abonnement via BRITA zelf kan dat uitkomen op circa 45 euro per jaar voor een eenpersoons- of tweepersooonshuishouden dat alleen drinkwater filtert. Voor een groter gezin of bij hogere consumptie loopt dat op naar 80 tot 100 euro per jaar.
Kosten waterontharder: aanschaf, installatie en onderhoud
Een waterontharder is een aanzienlijk grotere investering. De aanschafprijs van een huishoudelijke ontharder inclusief installatie door een erkende loodgieter ligt doorgaans tussen de 1.000 en 2.000 euro. Goedkopere modellen beginnen rond de 600 tot 800 euro exclusief montage. Premium modellen van merken als Kinetico of Culligan kunnen oplopen tot 3.000 euro of meer.
| Kostenpost waterontharder | Bedrag |
|---|---|
| Aanschaf apparaat inclusief installatie | € 1.000 tot € 2.000 |
| Regenereerzout per jaar (4 personen) | € 35 tot € 70 |
| Elektriciteitsverbruik per jaar | € 10 tot € 20 |
| Waterverbruik voor regeneratie per jaar | € 5 tot € 15 |
| Onderhoud/service (gemiddeld per jaar) | € 50 tot € 100 |
| Totaal jaarlijkse exploitatiekosten | € 100 tot € 200 |
Een waterontharder heeft een levensduur van 10 tot 20 jaar bij goed onderhoud. Reken je de aanschaf uit over de looptijd, dan zijn de jaarlijkse totaalkosten (afschrijving plus exploitatie) bij een aanschafprijs van 1.500 euro en een levensduur van 15 jaar: 1.500 gedeeld door 15 is 100 euro afschrijving, plus 150 euro exploitatie = circa 250 euro per jaar. Meer weten over aanschaf? Kijk op de pagina waterontharder kopen.
Wanneer kies je een filterkan, wanneer een waterontharder?
De keuze hangt af van wat je probleem is en hoe ingrijpend je het wil aanpakken. Hieronder staat een praktisch besliskader:
Kies een filterkan als:
- Je kraanwater een chloor- of chemische smaak heeft die je stoort bij drinken, thee of koffie.
- Je in een gebied woont met matig hard water (8 tot 15 °dH) en de kalkaanslag beperkt blijft tot de waterkoker.
- Je snel en goedkoop iets wil verbeteren zonder installateur.
- Je alleen voor drinkwater een oplossing zoekt, niet voor de rest van het huis.
- Je weinig water filtert per dag (1 tot 2 liter voor een persoon of twee).
Kies een waterontharder als:
- Je in een hard watergebied woont (boven 15 tot 20 °dH) en kalkaanslag zichtbaar optreedt in douche, wasmachine, vaatwasser en cv-ketel.
- Je huidklachten hebt die verergeren door het wassen met hard water.
- Je structurele schade aan apparaten wil voorkomen en de levensduur van je cv, boiler en wasmachine wil verlengen. Lees ook over wasmachine ontkalken als tussenoplossing.
- Je veel water verbruikt en een filterkan praktisch niet bij te houden is.
- Je bereid bent de hogere aanschafkosten terug te verdienen over meerdere jaren.
Kun je filterkan en waterontharder combineren?
Ja, en sommige mensen doen dat bewust. Een waterontharder behandelt het hele huis, maar geeft natriumionen aan het water mee. Bij mensen die natriumarm moeten eten (op doktersadvies), is het raadzaam om voor drinkwater een extra filter te gebruiken, zoals een waterfilter op de keuken of een filterkan met actief koolstoffilter. Die haalt ook het toegevoegde natrium (en eventuele chloor) eruit.
Andersom kan ook: je plaatst een filterkan voor drinkwater en accepteert dat de rest van je huis hard water blijft. Dat is prima als de waterhardheid in jouw regio niet extreem hoog is. Bij water boven de 20 °dH zijn de gevolgen voor apparaten echter niet te verwaarlozen, zelfs als je drinkwater lekker smaakt dankzij de filterkan. Bekijk de regio's met het hardste water om te zien of jij in een risicogebied woont.
Populaire filterkannen vergeleken
BRITA is het bekendste merk in Nederland, maar er zijn meer opties op de markt:
| Merk/model | Inhoud (liter) | Levensduur filter | Prijs kan | Prijs filter |
|---|---|---|---|---|
| BRITA Marella | 2,4 | 150 liter / 4 weken | € 20 tot € 25 | € 8 tot € 10 |
| BRITA Flow | 8,0 | 150 liter / 4 weken | € 30 tot € 40 | € 8 tot € 10 |
| ZeroWater 5-cup | 1,4 | 40 tot 150 liter (wisselend) | € 40 tot € 50 | € 15 tot € 20 |
| Philips AWP2980 | 3,0 | 150 liter | € 30 tot € 40 | € 10 tot € 12 |
ZeroWater heeft een 5-traps filter dat meer stoffen verwijdert dan BRITA, maar de filterpatronen zijn duurder en gaan minder lang mee in hard watergebieden. Voor mensen die puur op smaakverbetering en kalkvermindering willen filteren, is BRITA de meest betaalbare keuze op jaarbasis. Voor specifieke verwijdering van zware metalen of PFAS is ZeroWater de betere optie.
Praktisch punt: filterkans nadelen in een hard watergebied
In een hard watergebied gaan BRITA-filterpatronen sneller op dan de verpakking suggereert. De ionenwisselende korrels in het filter raken snel verzadigd door de hoge concentratie calcium en magnesium. Terwijl in een zacht watergebied een filter 4 weken meegaat bij normaal gebruik, kan dat in een hard watergebied soms 2 tot 3 weken zijn. Dat drijft de jaarkosten op en maakt de filterkan minder aantrekkelijk als je in een regio woont met veel kalk.
BRITA biedt voor hard water de MAXTRA PRO Lime Expert aan, die speciaal ontwikkeld is om tot 50 procent meer kalk te verwijderen dan het standaardfilter. Dat verlengt de levensduur in harde watergebieden en verbetert de kalkreductie, maar lost het fundamentele probleem niet op: de rest van je huis blijft hard water ontvangen. Lees alles over de situatie bij jou thuis op de pagina waterontharder nodig of vergelijk postcodes op plaatsen.
Onderhoudsgemak: filterkan versus waterontharder
Een filterkan vraagt weinig onderhoud, maar vraagt wel om discipline. Je moet de patroon regelmatig vervangen (gemiddeld elke 4 weken bij normaal gebruik), de kan schoonhouden om bacteriegroei in de waterreservoir te voorkomen en bijhouden wanneer de patroon vervangen moet worden. De meeste filterkannen hebben een indicator die dit bijhoudt, maar die is soms niet erg nauwkeurig in harde watergebieden.
Een waterontharder vraagt minder dagelijkse aandacht, maar heeft periodiek onderhoud nodig. Je vult de zoutbak bij wanneer het niveau laag is, wat gemiddeld elke vier tot acht weken nodig is. Eens per jaar of twee jaar is een servicebeurt door een technicus aan te raden. Die controleert of de hars nog goed functioneert, of de regeneratiecyclus correct is ingesteld en of er geen lekkages zijn. Die servicebeurt kost gemiddeld 50 tot 100 euro. Sommige aanbieders verwerken dat in een onderhoudscontract.
Wie de twee vergelijkt: de filterkan heeft lagere drempels qua investering en installatie, maar vraagt een hogere betrokkenheid van de gebruiker. De waterontharder werkt grotendeels op de achtergrond, maar vraagt incidenteel meer aandacht en expertise om goed te laten functioneren. Voor mensen die weinig omkijken willen hebben naar hun waterbehandeling, is een waterontharder op de lange termijn vaak de meest ontzorgende keuze, mits de waterhardheid dat rechtvaardigt.
Veelgestelde vragen
Veelgestelde vragen
Haalt een BRITA-filterkan alle kalk uit het water?
Nee. Een BRITA-filterkan verwijdert een deel van het calcium en magnesium via ionenwisseling, maar haalt niet alle kalk eruit. In hard watergebieden merkt je dat het filter sneller vol raakt en dat er nog steeds een lichte kalkrestvorming is in de waterkoker. Voor volledige kalkverwijdering uit al het water in huis is een waterontharder op de hoofdleiding nodig.
Is een waterontharder ook goed voor drinkwater?
Een waterontharder maakt water minder hard door calcium en magnesium te vervangen door natrium. Dat verbetert soms de smaak licht, maar verwijdert geen chloor of PFAS. Wie natriumarm moet eten op doktersadvies, doet er verstandig aan een extra drinkwaterfilter te gebruiken naast de ontharder.
Wat is goedkoper op de lange termijn: filterkan of waterontharder?
Een filterkan is goedkoper als je alleen drinkwater filtert. De jaarkosten liggen op 45 tot 100 euro afhankelijk van het gebruik. Een waterontharder kost meer in aanschaf (1.000 tot 2.000 euro), maar kan zichzelf terugverdienen in harde watergebieden door lagere energierekeningen, minder slijtage van apparaten en langer meegaande kleding. Na 5 tot 10 jaar kan een waterontharder per saldo goedkoper uitvallen.
Kan ik een filterkan gebruiken als tijdelijke oplossing terwijl ik wacht op een waterontharder?
Ja, dat werkt prima voor drinkwater en koffie. De filterkan verbetert de smaak direct en beperkt kalkaanslag in de waterkoker. De rest van je huis blijft hard water ontvangen totdat de waterontharder is geïnstalleerd, maar voor een overbruggingsperiode van enkele weken of maanden is een filterkan een handige tussenoplossing.
