Welk drinkwaterbedrijf levert bij jou? De tien waterleveranciers

Nederland heeft tien regionale drinkwaterbedrijven, en welk bedrijf jouw kraanwater levert, volgt automatisch uit je postcode: elk adres valt onder precies een leverancier, zonder keuzevrijheid. In de tabel hieronder vind je alle tien, met hun verzorgingsgebied, waterbron en de gemiddelde hardheid volgens de opgave van de waterbedrijven zoals verzameld op deze site.

De tien drinkwaterbedrijven op een rij

Elk drinkwaterbedrijf wint zijn water uit een eigen combinatie van bronnen, wat direct doorwerkt in de hardheid die uit je kraan komt. Grondwater uit kalkrijke lagen geeft harder water dan duinwater of gezuiverd oppervlaktewater. De tabel toont het gemiddelde en de spreiding binnen het verzorgingsgebied van elk bedrijf.

Bekijk een uitgebreider overzicht met alle plaatsen per bedrijf op de pagina met alle waterbedrijven, of ga direct naar de pagina van Vitens, Evides, Dunea of Waterbedrijf Groningen voor een uitsplitsing per plaats binnen hun verzorgingsgebied. De spreiding in de tabel laat zien dat een gemiddelde per bedrijf maar een deel van het verhaal vertelt: binnen het gebied van Vitens loopt de hardheid uiteen van 3,2 tot 12,2 °dH, en ook bij Evides en WML zit meer dan een factor drie tussen de zachtste en hardste plaats. Dat is precies waarom deze site per postcode meet in plaats van alleen per waterbedrijf, en waarom de achtergrond van die regionale verschillen de moeite waard is om te lezen.

Hoe je jouw leverancier vindt

Je hoeft niet te gokken of te bellen om te weten welk bedrijf jouw water levert. Er zijn drie snelle manieren.

1. Zoek je postcode op deze site. Vul je postcode in op de homepage en je ziet direct welk waterbedrijf jouw adres bedient, samen met de hardheid en verdere gegevens voor jouw leveringsgebied.
2. Kijk op je jaarnota. De naam van je waterbedrijf staat altijd bovenaan de jaarafrekening voor drinkwater, samen met een klantnummer en de afgenomen hoeveelheid.
3. Vraag het bij verhuizing na. Bij een verhuizing krijg je meestal automatisch een welkomstbrief van het nieuwe waterbedrijf, maar het is verstandig dit vooraf te checken zodat je meterstanden op tijd kunt doorgeven.

Twijfel je omdat je op de grens van twee verzorgingsgebieden woont, dan is de postcode-check de betrouwbaarste manier: verzorgingsgebieden zijn scherp afgebakend en lopen niet dwars door een postcodegebied heen, ook al kunnen ze wel midden door een gemeente lopen.

Drinkwaterbedrijf en waterschap: niet hetzelfde

Een veelgemaakte vergissing is het waterschap en het drinkwaterbedrijf door elkaar halen. Ze doen iets heel anders en factureren ook los van elkaar, en de verwarring ontstaat vooral doordat beide organisaties het woord "water" in hun naam dragen terwijl hun taken, hun financiering en het toezicht erop volledig van elkaar gescheiden zijn.

Het drinkwaterbedrijf wint, zuivert en levert het water dat uit je kraan komt, en int daarvoor de drinkwaterrekening op basis van je verbruik. Een waterschap beheert de waterkwaliteit van sloten, rivieren en meren in de regio, is verantwoordelijk voor de rioolwaterzuivering en de waterkeringen zoals dijken en gemalen, en int daarvoor de watersysteemheffing en zuiveringsheffing. Die laatste twee heffingen zie je terug op een aparte aanslag van je waterschap, niet op je waterrekening. In sommige regio's, zoals bij Waternet in Amsterdam, zijn drinkwaterlevering en rioolbeheer bij één organisatie ondergebracht, wat de indruk kan wekken dat het om hetzelfde gaat, maar het blijven gescheiden taken met een eigen wettelijk kader.

Wat een drinkwaterbedrijf wettelijk verplicht is

Drinkwaterbedrijven zijn geen gewone commerciële leveranciers. Ze opereren onder de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit, met als kern dat drinkwater te allen tijde moet voldoen aan chemische en microbiologische kwaliteitseisen en dat de levering aan huishoudens een publieke taak is. Het Drinkwaterbesluit op wetten.overheid.nl stelt onder meer dat de hardheid van onthard of ontzout water niet verder omlaag mag dan 1 mmol/l, terwijl er geen wettelijk maximum aan de hardheid van gewoon geleverd drinkwater is vastgelegd.

Waterbedrijven zijn daarnaast verplicht om regelmatig te meten en te rapporteren over de waterkwaliteit, en die gegevens openbaar te maken, bijvoorbeeld via hun eigen waterkwaliteitspagina's. Het toezicht op de naleving van de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit ligt bij de Inspectie Leefomgeving en Transport, kortweg ILT, die controleert of bedrijven hun zuivering, distributie en rapportage op orde hebben. Zie voor de volledige regelgeving de RIVM-pagina over drinkwater en regelgeving.

Voor jou als consument betekent dit concreet dat je waterbedrijf niet zomaar de leveringsvoorwaarden mag wijzigen, dat storingen en afwijkingen gemeld moeten worden, en dat je bij aanhoudende klachten over smaak, geur of kleur van je kraanwater altijd bij het waterbedrijf terecht kunt voor een onderzoek. Wordt een probleem niet naar tevredenheid opgelost, dan kun je een klacht indienen bij de ILT, die als onafhankelijke toezichthouder kan ingrijpen als een bedrijf structureel niet aan zijn wettelijke verplichtingen voldoet.

Wat je bij je waterbedrijf kunt opvragen

De meeste mensen nemen alleen contact op met hun waterbedrijf bij een verhuizing of een lekkage, maar je kunt er meer opvragen dan je misschien denkt.

• De actuele hardheid van jouw leveringsgebied. Vaak specifieker dan een gemeentegemiddelde, met een uitsplitsing per postcode of wijk.
• De volledige waterkwaliteitsanalyse. Naast hardheid ook waarden voor onder meer nitraat, ijzer, sulfaat en de pH van het water in jouw gebied.
• Een loodmelding. Vermoed je loden leidingen in je woning, dan kun je bij sommige waterbedrijven een controle of advies aanvragen, zeker relevant sinds de loodnorm in 2022 is aangescherpt.
• De herkomst van je drinkwater. Of het om grondwater, oppervlaktewater of duinwater gaat, en uit welke winning precies.
• Storingsinformatie. Een storingskaart of meldpunt voor het geval de druk of kwaliteit tijdelijk afwijkt.
• Advies over ontharden. Sommige waterbedrijven geven zelf voorlichting over wanneer een waterontharder wel of niet zinvol is voor hun verzorgingsgebied.

Voor een volledig beeld van je eigen adres, inclusief loodrisico en herkomst, kun je ook het drinkwaterrapport op deze site aanvragen.

Drie situaties waarin het minder vanzelfsprekend is

Bij de meeste adressen is de leverancier meteen duidelijk, maar er zijn een paar situaties waarin het net iets genuanceerder ligt.

Een gemeente op de grens van twee verzorgingsgebieden. Gemeentegrenzen en verzorgingsgebieden van waterbedrijven lopen niet altijd gelijk op, vooral bij gemeenten die ooit zijn samengevoegd uit kernen die historisch door verschillende bedrijven werden beleverd. In zo'n gemeente kan de ene straat water van bedrijf A krijgen en de straat verderop van bedrijf B, met een merkbaar andere hardheid als gevolg. De postcode-check is hier de enige betrouwbare manier om zeker te weten welk bedrijf en welk cijfer voor jouw adres geldt.

Amsterdam: Waternet als combinatiebedrijf. Waternet is een bijzonder geval omdat het niet alleen drinkwater levert, maar ook het rioolbeheer voor de gemeente Amsterdam en een aantal randgemeenten verzorgt. Voor de drinkwaterkant verandert dit niets aan de wettelijke eisen uit het Drinkwaterbesluit, maar het verklaart waarom Amsterdammers op hun rekening soms meerdere waterposten tegelijk zien staan.

Zeeland: volledig afhankelijk van oppervlaktewater. Evides levert in Zeeland drinkwater dat vrijwel volledig is gewonnen uit oppervlaktewater, aangevoerd en gezuiverd via een uitgebreid leidingnet, omdat de provincie te weinig geschikt grondwater heeft voor een grootschalige eigen winning. Dat maakt Zeeland uniek binnen Nederland en verklaart mede waarom de hardheid bij Evides met een gemiddelde van 8,8 °dH en uitschieters tot 12,3 °dH aan de hogere kant zit vergeleken met bedrijven die op duinwater draaien.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf kiezen van welk waterbedrijf ik drinkwater afneem?

Nee, drinkwaterlevering in Nederland kent geen vrije marktwerking zoals bij energie. Elk waterbedrijf heeft van de overheid een exclusief verzorgingsgebied gekregen en is verplicht om iedereen binnen dat gebied van drinkwater te voorzien. Dit hangt samen met de aard van drinkwater als publieke, essentiële voorziening: concurrentie zou dubbele leidingnetten vergen en de kwaliteitsborging bemoeilijken. Je adres bepaalt dus automatisch en zonder uitzondering welk bedrijf jouw leverancier is.

Waarom is de hardheid bij het ene bedrijf zo veel hoger dan bij het andere?

Het verschil zit vrijwel volledig in de bron. Bedrijven die op duinwater draaien, zoals PWN, Waternet en Dunea, leveren doorgaans zachter tot gemiddeld water dan bedrijven die afhankelijk zijn van grondwater uit kalkrijke lagen, zoals Waterbedrijf Groningen en WML. Evides vormt met zijn afhankelijkheid van oppervlaktewater weer een andere categorie. Binnen elk bedrijf is er bovendien spreiding, omdat er meerdere winningen met elk hun eigen bodemsamenstelling actief zijn.

Is drinkwater van het ene bedrijf veiliger dan van het andere?

Nee. Alle tien de drinkwaterbedrijven moeten voldoen aan dezelfde landelijke kwaliteitseisen uit het Drinkwaterbesluit, en staan onder hetzelfde toezicht van de Inspectie Leefomgeving en Transport. Verschillen tussen bedrijven zitten in de herkomst, de hardheid en soms in kleine, natuurlijke verschillen in mineraalgehalte, maar niet in de veiligheid van het water voor consumptie. Drinkwater dat aan de norm voldoet, is dat overal in Nederland even goed.

Wat gebeurt er als ik verhuis naar een ander verzorgingsgebied?

Je wordt automatisch klant bij het waterbedrijf dat je nieuwe adres bedient; je hoeft daarvoor zelf niets aan te melden, al is het wel verstandig om je meterstanden op de verhuisdatum door te geven aan zowel het oude als het nieuwe bedrijf. Verhuis je van een zachte naar een hardere regio, of andersom, dan kan dat gevolgen hebben voor de instelling van je vaatwasser en de eventuele terugverdientijd van een waterontharder.

Kan ik bij mijn waterbedrijf navragen of er lood in mijn leidingen zit?

Waterbedrijven kunnen meestal aangeven of er in jouw straat of buurt nog historisch loden aansluitleidingen bekend zijn, maar loden leidingen ín de woning zelf, na de watermeter, vallen buiten hun verantwoordelijkheid en zicht. Sinds de aanscherping van de loodnorm naar 5 microgram per liter is dit onderwerp actueler geworden, vooral in woningen van voor 1960. Voor een concrete inschatting van het loodrisico op je eigen adres is een gericht drinkwaterrapport vaak informatiever dan een algemene navraag bij het waterbedrijf.

Moet ik apart betalen aan het waterschap naast mijn waterbedrijf?

Ja, dat zijn twee gescheiden rekeningen met een andere wettelijke grondslag. Je waterbedrijf factureert voor de levering van drinkwater op basis van verbruik, terwijl je waterschap de watersysteemheffing en zuiveringsheffing int voor het beheer van de regionale waterkwaliteit en het zuiveren van je afvalwater. Beide facturen komen los van elkaar binnen en staan niet op elkaars aanslag, ook al gaat het in beide gevallen om water. Sommige gemeenten laten de aanslag van het waterschap via een gezamenlijke belastingorganisatie versturen, samen met de gemeentelijke belastingen, wat de indruk kan versterken dat het om één rekening gaat, terwijl het juridisch en financieel om gescheiden heffingen blijft gaan.