Verhuizen: check de waterhardheid van je nieuwe huis

Waterhardheid: waarom het uitmaakt bij verhuizen

Als je verhuist van Amsterdam naar Venlo, of van Friesland naar de Betuwe, verandert er meer dan je adres. Het water dat uit je kraan komt, is fundamenteel anders samengesteld. Amsterdam heeft relatief zacht water (circa 7,8 graden dH), terwijl het in Limburg en delen van Gelderland kan oplopen tot 12 tot 15 graden dH.

Dat lijkt misschien een technisch detail, maar het heeft directe gevolgen voor hoe je je nieuwe huis beheert. De waterkoker die je meenam zit binnen zes weken vol kalk. De douchedeur die je elke week in je vorige huis schoonmaakte, heeft nu wekelijks aandacht nodig. En de cv-ketel die je nieuw aanschafte, heeft nu al na één jaar onderhoud nodig in plaats van twee.

Waterhardheid is een van de praktische dingen die je vóór de verhuizing moet uitzoeken, zodat je weet wat je te wachten staat en welke maatregelen je eventueel wilt nemen.

Waterhardheid in Nederland: grote regionale verschillen

Het water in Nederland wordt geleverd door regionale waterbedrijven. Die halen hun water uit verschillende bronnen: duinwater, rivierwater, grondwater. De hardheid hangt af van de bodem waar het water doorheen is gesijpeld.

Een globaal overzicht per regio:

Dit zijn indicatieve waarden; de exacte hardheid hangt af van de specifieke wijk en het waterwingebied. Gebruik de waterhardheidkaart per gemeente om de waarde voor je toekomstige adres op te zoeken. Veel waterbedrijven publiceren ook de actuele waterhardheid voor jouw postcode op hun website.

Wat is eigenlijk hard en zacht water?

Waterhardheid wordt in Nederland doorgaans uitgedrukt in graden dH (Deutsche Härte). De indeling is als volgt:

• 0 tot 7 graden dH: zacht water
• 7 tot 14 graden dH: middelhard water
• 14 tot 21 graden dH: hard water
• Boven 21 graden dH: zeer hard water

Je kunt de hardheid ook uitdrukken in ppm (milligram calciumcarbonaat per liter) of millimol per liter. Voor de omrekening: 1 graad dH staat gelijk aan 17,8 ppm of 0,18 mmol/L. Het Nederlandse gemiddelde van 8 graden dH komt dus overeen met circa 142 ppm.

Wat merk je direct bij verhuizen naar een harder-watergebied?

Witte vlekken en kalkranden

Dit is het meest zichtbare teken. Kraanwater dat hard is, laat bij verdamping een witte kalkkorst achter. Op glazen uit de vaatwasser, op kranen, rondom de waterkoker en op de douchedeur. Die aanslag verwijder je met citroenzuur of een kalkreiniger; zie ook het artikel over ontkalken van de waterkoker voor praktische tips.

Minder schuim bij zeep en shampoo

Calcium in hard water bindt aan vetzuren in zeep en shampoo. Daardoor schuimt zeep minder en voel je je haar na het wassen soms droger of stugger. Je verbruikt automatisch meer zeep, shampoo en wasmiddel om hetzelfde effect te bereiken.

Apparaten die harder werken

Waterkoker, koffiemachine, stoomstrijkijzer, wasmachine, vaatwasser: ze werken allemaal met water en hebben allemaal last van kalk. Een waterkoker met een dikke kalklaag op de spiraal verwarmt water trager en verbruikt meer stroom. Een wasmachine met kalk op het verwarmingselement haalt de wasinstructietemperatuur moeilijker. Dat betekent hogere energierekeningen en kortere levensduur van apparaten.

Meer onderhoud aan de cv-ketel

Een cv-ketel die werkt met hard water moet vaker worden nagekeken. Kalk op de warmtewisselaar tast het rendement aan. De cv-ketel ontkalken is een job voor een erkend installateur; laat dat bij harde-watergebieden standaard meenemen in je jaarlijkse onderhoudsbeurt.

Wat merk je bij verhuizen naar een zachter-watergebied?

Als je juist verhuist van een hard-watergebied (Limburg) naar een zachtere regio (Friesland, Amsterdam), zijn er ook dingen die je opvallen:

• Je zeep schuimt meer dan je gewend bent. Dat is positief, maar je kunt je wasmiddeldosering verlagen.
• De kalk in de waterkoker bouwt nauwelijks meer op. Ontkalken hoeft minder frequent.
• De douchedeur blijft langer schoon; kalkranden verdwijnen vanzelf als je minder kalk hebt.
• Als je een waterontharder meeneemt of die al in je vorige huis had, moet je hem bijstellen op de nieuwe waterhardheid. Anders raakt hij onnodig snel verzadigd of regenereert hij te weinig.

Neem je een waterontharder mee bij de verhuizing?

Als je in je vorige woning een waterontharder had, heb je twee opties: meenemen of achterlaten.

Meenemen: technisch prima, maar je moet rekening houden met herinstallatie (inclusief terugstroombeveiliging, afvoerpunt en stroomaansluiting). Ook moet de capaciteit passen bij de nieuwe waterhardheid. Een ontharder ingesteld op 14 graden dH werkt minder efficiënt als de nieuwe woning slechts 8 graden dH heeft.

Achterlaten: als de volgende bewoners er gebruik van maken, kan dat ook een bespreekpunt zijn bij de onderhandeling. Sommige ontharders zijn ingebouwd als vast onderdeel van de waterleidinginstallatie.

In alle gevallen: vraag na wat de waterhardheid is op het nieuwe adres voordat je besluit een nieuwe waterontharder te kopen. Bij zacht water is een ontharder overbodig; bij hard water is hij een slimme investering.

Checklist voor de waterhardheid bij verhuizen

Hier is een praktische checklist die je in de weken voor en na de verhuizing kunt doorlopen:

1. Waterhardheid opzoeken: ga naar de website van het lokale waterbedrijf (Vitens, Waternet, Dunea, Evides, WML, Brabant Water) of gebruik de kaart op waterhardheidkaart.nl.
2. Vergelijk met je huidige situatie: is het harder of zachter? Meer dan 4 graden verschil voel je in de praktijk.
3. Check apparaten: heb je een wasmachine, vaatwasser, stoomstrijkijzer of koffiemachine? Stel het zoutcompartiment opnieuw in op basis van de nieuwe hardheid.
4. Stel de vaatwasser in: bijna alle vaatwassers hebben een zoutinstelling voor de ingebouwde waterontharder. Die instelling werkt het beste als hij overeenkomt met de hardheid van je leidingwater. Bij zachter water gebruik je minder zout.
5. Controleer de wasmachine: check de gebruiksaanwijzing voor de aanbevolen wasmiddeldosering per waterhardheidsniveau.
6. Ontharder meenemen of kopen: beslissing op basis van de nieuwe hardheid.
7. Filterkraan of filterkan: als je gehecht bent aan beter smakend drinkwater, overweeg dan een filterkan of filterinstallatie ook in de nieuwe situatie te gebruiken.
8. Plan eerste ontkalking in: als het nieuw-ge betreden huis al een tijdje onbewoond was, kunnen apparaten kalk hebben opgebouwd door stilstaand hard water. Plan een eerste ontkalking direct na de verhuizing.

Welk waterbedrijf levert jouw nieuwe woning?

Nederland kent zeven grote drinkwaterbedrijven, elk met een eigen verzorgingsgebied:

• Vitens: Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Gelderland, Flevoland, Utrecht
• Waternet: Amsterdam en omgeving
• Dunea: Den Haag, Zoetermeer en omgeving (Zuid-Holland kust)
• Evides: Zeeland, Rotterdam en omgeving
• PWN: Noord-Holland (excl. Amsterdam)
• Brabant Water: Noord-Brabant
• WML: Limburg

Elk van deze bedrijven publiceert de waterhardheid per wijk of postcode op hun website. Zoek de site van het bedrijf dat actief is in jouw nieuwe gemeente en gebruik de postcodetool om de exacte waarde op te vragen.

De kosten van hard water over de jaren

Hard water is niet gratis. De extra kosten zijn verspreid over meerdere posten en makkelijk over het hoofd te zien:

• Meer wasmiddel en zeep: tot 20 procent extra verbruik
• Hogere energierekening door verminderde warmteoverdracht in apparaten: tot 15 procent extra bij ernstige kalkvorming
• Kortere levensduur van apparaten: een wasmachine gaat gemiddeld 11 jaar mee bij zacht water, minder bij hard water
• Meer onderhoudskosten cv-ketel: een extra servicebeurt kost 80 tot 150 euro

Bekijk de pagina over gevolgen van hard water voor een uitgebreidere kostenberekening per huishoudtype.

Veelgestelde vragen

Hoe vind ik de waterhardheid van mijn toekomstige woning?

Ga naar de website van het drinkwaterbedrijf dat actief is in de gemeente waar je naartoe verhuist, en gebruik de postcodetool. Alternatieven zijn de waterhardheidkaart op waterhardheidkaart.nl of de website waterhardheid.nl, waar per gemeente de waarden staan vermeld.

Moet ik mijn vaatwasser opnieuw instellen na de verhuizing?

Ja, dat is verstandig. Bijna alle vaatwassers hebben een waterhardheidinstelling voor de ingebouwde ionenwisselaar. Als je verhuist naar een harder watergebied, stel je het zoutverbruik hoger in. Bij zachter water stel je het lager in. Dat bespaart zout en zorgt voor een schoner wasresultaat.

Is het water in de Randstad zachter dan in de rest van Nederland?

Over het algemeen wel. Steden als Amsterdam (7,8 graden dH), Den Haag (Dunea-duinwater, relatief zacht) en Rotterdam (circa 8,5 graden dH) hebben water dat door duinen of uit rivieren wordt gewonnen en deels onthard. Dat is zachter dan in gebieden met kalkrijke bodem, zoals Zuid-Limburg of de rivierkleigebieden van de Betuwe.

Veelgestelde vragen