Hardste vs. zachtste gemeenten van Nederland

Wie in Amsterdam woont, ervaart nauwelijks kalk op de kraan. Wie in Goes of Venlo woont, poetst elke week witte vlekken weg. Dat verschil is niet toeval: de waterhardheid in Nederland loopt sterk uiteen, afhankelijk van de regio en het waterbedrijf dat het drinkwater levert. Op de plaatsenpagina van deze site vind je de exacte waarde voor jouw gemeente, maar hieronder leggen we de grote lijnen uit.

Hoe verschilt de waterhardheid per provincie?

Gemiddeld genomen is het kraanwater in het westen en midden van Nederland zachter dan in het oosten en zuiden. Dat heeft alles te maken met de waterwinning en de onderliggende geologie. De provinciale gemiddelden geven een goed beeld van de verdeling:

Deze cijfers zijn gemiddelden en kunnen per gemeente en zelfs per postcodegebied flink afwijken, afhankelijk van de bron die het plaatselijke waterbedrijf gebruikt. Sommige waterbedrijven mengen grondwater met oppervlaktewater om de hardheid te egaliseren.

De regio's met het hardste water

Hard water is in Nederland geconcentreerd in specifieke gebieden. Hieronder de regio's die eruit springen:

Zeeland

Zeeland staat bekend als de provincie met het hardste kraanwater van Nederland. In veel Zeeuwse gemeenten ligt de hardheid boven de 12 dH en in sommige leveringsgebieden loopt dat op naar 15 tot 18 dH. De reden is de kalkrijke bodem van de delta, gecombineerd met waterwinning uit diep grondwater dat door kalksteenlagen stroomt. Bewoners van Middelburg, Vlissingen en Goes merken dat aan kalkafzetting op kranen, witgoed en in de waterkoker.

Noord-Brabant en Limburg

In het zuiden van Nederland, met name in Noord-Brabant en Noord-Limburg, is het water eveneens hard. Het grondwater filtert hier door zandlagen die rijk zijn aan calciumcarbonaat. Gemeenten als Eindhoven, Helmond, Venlo en Roermond hebben gemiddeld waarden tussen 10 en 15 dH. Wie wil weten wat dat concreet inhoudt, kan lezen over de gevolgen van hard water voor apparaten en leidingwerk.

Oost-Overijssel en Gelderland

In het oosten van het land, denk aan de Achterhoek en Twente, is het water ook relatief hard. Waterwinning uit grondwater in de keileemgebieden en dekzandgronden levert water met een hardheid van 9 tot 13 dH. Steden als Enschede, Hengelo en Doetinchem vallen in deze categorie. Als je in die gebieden woont, is het interessant om de regio's met het hardste water eens te vergelijken.

De regio's met het zachtste water

Zacht water tref je vooral aan in de kustprovincies en in stedelijke gebieden die duinwater of oppervlaktewater gebruiken:

Zuid-Holland en de Randstad

Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en de meeste steden in de Randstad hebben relatief zacht kraanwater, met gemiddelden tussen 5 en 8 dH. Waterbedrijven als Waternet en Dunea gebruiken deels gezuiverd duinwater, dat van nature een lage mineralenconcentratie heeft. Duinwater filtert door zandlagen die weinig kalksteen bevatten, waardoor het water zachter blijft dan diep grondwater.

Friesland

Friesland heeft overwegend zacht tot middelhard water, met waarden tussen de 5 en 9 dH. De waterbedrijven in Friesland winnen veel water uit oppervlaktewater (meren en kanalen) en aanvullend uit grondwater in kalkarme lagen. Het resultaat is water dat weinig kalk bevat en waarbij kalkaanslag een minder groot huishoudelijk probleem vormt. Kijk ook op de pagina over het zachtste water in Nederland voor meer details per regio.

Flevoland

De polder Flevoland is pas in de twintigste eeuw drooggelegd en heeft een relatief jonge bodem die nog niet doorwekt is met kalk. Het kraanwater in gemeenten als Almere, Lelystad en Dronten heeft gemiddeld een hardheid van circa 6 dH, wat als zacht tot licht middelhard wordt beschouwd. Kalkproblemen zijn hier zeldzamer dan in het zuiden of oosten van het land.

Wat betekent dit voor je dagelijks leven?

De hardheid van het water heeft directe gevolgen voor je huishouden, je huid en je energierekening. Bewoners van harde-waterregio's herkennen de volgende klachten:

• Witte kalkranden op kranen, wastafels en douches die moeilijk weg te poetsen zijn
• Een laagje kalk in de waterkoker, koffiezetapparaat en vaatwasser
• Zeep en shampoo die slecht schuimen: harde water neutraliseert schuimmiddelen
• Een droge huid of jeukende huid na het douchen, door de kalk die de huidbarriere verstoort
• Hogere energiekosten, omdat cv-ketels en boilers kalk moeten doorverwarmen

Wie in een zachte-waterregio woont, heeft hier beduidend minder last van. Dat neemt niet weg dat ook zacht water zijn aandachtspunten heeft: te zacht water is agressiever voor leidingen van koper en kan metalen deeltjes meenemen.

Welke waterhardheidsgrenzen zijn officieel?

De Europese Drinkwaterrichtlijn schrijft geen wettelijke bovengrens voor de waterhardheid voor, maar de meeste Nederlandse waterbedrijven hanteren een streefwaarde tussen de 7 en 12 dH. In de praktijk wijken ze hier soms van af, afhankelijk van de beschikbare bronnen. De waterbedrijven zijn verplicht jaarlijks te rapporteren over de waterkwaliteit, inclusief de hardheid, en die rapporten zijn openbaar beschikbaar.

Kun je de hardheid in je gemeente zelf opzoeken?

Ja, dat kan op meerdere manieren:

1. Via de website van je waterbedrijf: zoek op postcode of gemeente en klik op waterkwaliteitsrapport.
2. Via de gemeentezoeker op waterhardheidkaart.nl: vul je plaatsnaam in en je ziet direct de gemiddelde hardheid.
3. Via een eigen meting met een teststrip of druppeltest. Hoe dat werkt, lees je in het artikel over wanneer je een waterontharder nodig hebt.

Vergeet niet dat de waterhardheid per postcodegebied kan verschillen, ook binnen dezelfde gemeente. Sommige gemeenten worden beleverd door meerdere waterbedrijven of uit meerdere bronnen, waardoor de hardheid aan de ene kant van de stad anders is dan aan de andere kant.

Is hard water ongezond?

Nee, hard kraanwater is in principe niet ongezond. Calcium en magnesium zijn mineralen die je lichaam ook via voeding binnenkrijgt. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) stelt dat er geen aanwijzing is dat hard water schadelijk is voor de gezondheid. Sommige studies suggereren zelfs dat water met een matige hardheid beschermend kan werken voor het hart, maar dat verband is nog niet definitief bewezen. Het probleem van hard water zit hem vooral in de hinder in huis: kalk op apparaten, extra zeepverbruik en hogere stookkosten.

Veelgestelde vragen

Welke provincie heeft het zachtste water van Nederland?

Zuid-Holland heeft gemiddeld het zachtste kraanwater, met een gemiddelde hardheid van circa 5 dH. Steden als Rotterdam en Den Haag profiteren van duinwaterwinning, wat van nature zachter is dan diep grondwater.

Welke gemeente heeft het hardste water van Nederland?

Verschillende Zeeuwse gemeenten staan te boek als de gebieden met het hardste kraanwater, met pieken boven de 15 dH. Ook in delen van Noord-Brabant en Limburg zijn hoge waarden gemeten. De exacte rangorde verschilt per meting en per jaar, omdat waterbedrijven de samenstelling kunnen aanpassen.

Heeft het zin om een waterontharder te kopen als je water al redelijk zacht is?

Bij een hardheid onder de 8 dH is een waterontharder voor de meeste huishoudens niet noodzakelijk. De kostenbesparingen op zeep en energie wegen dan niet op tegen de aanschafprijs en het zoutverbruik van de ontharder. Boven de 12 dH wordt de aanschaf interessanter. Laat altijd een analyse maken van je eigen water voordat je een beslissing neemt.

Veelgestelde vragen